Bebeklikte gelişim başlıklar hâlinde ilerlemez. Motor gelişim bir yerde, duyusal gelişim başka bir yerde yaşanmaz; ikisi aynı anda ve birbirini besleyerek ilerler. Bir bebeğin hareket etme biçimi, aslında dünyayı nasıl algıladığının bir yansımasıdır.
Bir bebeğin elini uzatıp oyuncağa dokunması sadece kas gücüyle ilgili değildir. O sırada dokunduğunu hisseder, bastırdığında ne olduğunu fark eder, ses çıkarsa şaşırır, tekrar dener. İşte bu, duyusal ve motor sistemlerin birlikte çalıştığı andır.
Duyular hareketi, hareket duyuları besler
Bebekler ilk aylarda vücutlarını tanımaya çalışır. Yüzüstü yatarken yerle temas, yan dönerken ağırlık değişimi, emeklerken ellerine gelen basınç... Bunların hepsi duyusal deneyimlerdir. Bu deneyimler arttıkça bebek daha güvenli hareket eder.
Hareket eden bir bebek, daha çok duyu alır. Daha çok duyu alan bebek de hareket etmekten daha az çekinir. Bu yüzden motor gelişimi desteklemek, aynı zamanda duyusal gelişimi desteklemek anlamına gelir.
Neden bazı bebekler oyunda daha hareketlidir?
Bazı bebekler oyuncaklara dokunmak isterken, bazıları önce izlemeyi tercih eder. Bu bir “isteksizlik” değil, çoğu zaman duyusal sistemin çalışma biçimidir. Kimi bebek daha fazla dokunarak öğrenir, kimi gözlemleyerek.
Bu noktada önemli olan, bebeği zorlamak değil; ona uygun duyusal girişleri sunmaktır. Çok karmaşık, fazla sesli oyuncaklar bazı bebekleri geri çekebilirken; sade, dokunsal oyuncaklar onları oyuna davet edebilir.
Oyuncak seçimi burada devreye girer
Duyusal ve motor gelişimi birlikte destekleyen oyuncaklar; bebeğin hem hareket etmesine hem de aldığı duyuları düzenlemesine yardımcı olur. Tutabileceği, bırakabileceği, tekrar alabileceği, dokusunu keşfedebileceği oyuncaklar bu yüzden çok değerlidir.
Oyuncak bebeğe ne yapacağını söylememeli; denemesine alan açmalıdır.
Ebeveyn için küçük bir hatırlatma
Bebeğiniz bir oyuncağı ağzına götürüyorsa, yere vuruyorsa ya da sadece elinde çeviriyorsa, bu “yanlış oynuyor” anlamına gelmez. Tam tersine, duyusal sistemi o an neye ihtiyaç duyuyorsa onu yapıyordur.
Gelişim bazen sessiz, bazen dağınık, bazen yavaş ilerler. Ama her zaman anlamlıdır.
Unutmayın:
Bebeğinizin hareketleri, dünyayı nasıl hissettiğini anlatır. Bizim görevimiz onu hızlandırmak değil, güvenle desteklemektir.